| تبليغات | X |
|
افسانه و اسطوره
|
||
|
پیرامون فرهنگ و ادب فارسی با نگاهی ویژه به افسانه شناسی |
شهریاری پیشدادیان ـ بهره ی یازدهم : گرشاسب
پیشدادیان
کیومرث | هوشنگ | تهمورث |جمشید | ضحاک | فریدون | ایرج | منوچهر | نوذر | زو | گرشاسب
** در این یادداشت می خوانیم :
چکیده:
گرشاسب یا کرساسب از دیگر پادشاهان اساطیری ایرانیان است. او پسر زو و یازدهمین شهریار پیشدادی است. گرشاسب پیشدادی را نباید با گرشاسب فرزند سام ( گرشاسب سام) اشتباه کرد.
شهریاری پیشدادیان که با پادشاهی هوشنگ آغاز می شود، پس از پایان پادشاهی گرشاسب فرزند زو به انجام می رسد.
او را نباید با گرشاسب پهلوان فرزند سام و نیای بزرگ رستم اشتباه کرد. از گرشاسب ِ سام در اوستا بسیار یاد رفته است آن چه در پی بخش گرشاسب در اوستا و نوشته های پهلوی آمده است به نام و یاد پهلوان گرشاسب سام ( و نه شاه گرشاسب پیشدادی ) در آن نوشته ها باز می گردد.
شهریاری پیشدادیان ـ بهره ی دهم : زو
پیشدادیان
کیومرث | هوشنگ | تهمورث |جمشید | ضحاک | فریدون | ایرج | منوچهر | نوذر | زو | گرشاسب
** در این یادداشت می خوانیم :
چکیده:
زو از دیگر پادشاهان اساطیری و دهمین شهریار پیشدادی است. او پسر تهماسب و نوه ی منوچهر شاه است. پس از مرگ نوذر، نهمین شهریار پیشدادی، بزرگان ایران به رای زنی نشستند و از فرزندان نوذر ( توس و گستهم ) هیچ یک را شایسته ی تاج و تخت ندانستند. پس به رای دید بزرگان، زو که کهنسال و از نوادگان منوچهر شاه بود به شهریاری برگزیده شد.
پادشاهی زو بسیار کوتاه بود. از کارهایی که انجام آن ها در نوشته های فارسی میانه و اسلامی به زو نسبت داده می شوند؛ راندن تورانیان از ایران زمین تا پشت مرز های ایران و پیدایی جشن سده را می توان بر شمرد.
شهریاری پیشدادیان ـ بهره ی نهم : نوذر
پیشدادیان
کیومرث | هوشنگ | تهمورث |جمشید | ضحاک | فریدون | ایرج | منوچهر | نوذر | زو | گرشاسب
** در این یادداشت می خوانیم :
چکیده:
نوذر، پسر منوچهر و از دیگر پادشاهان اساطیری و نهمین شهریار پیشدادی است. در پی بیدادگری و بی تدبیری او ایران دچار نابسامانی بسیار شد.
پشنگ پادشاه توران از وضعیت نابسامان ایران زمین آگاه شده و پسر خود افراسیاب را به جنگ با ایرانیان فرستاد. در جنگی که در گرفت نوذر به دست افراسیاب اسیر شد. اندکی بعد افراسیاب او را به کین کشی پهلوانان تورانی که به دست زال و قارن کشته شدند به دست دژخیمای سپرد.
نوذر دو پسر به نامهای توس و گستهم داشت که به رای دید بزرگان ایران هیچ یک به شاهی نرسیدند.
شهریاری پیشدادیان ـ بهره ی هشتم : منوچهر
پیشدادیان
کیومرث | هوشنگ | تهمورث |جمشید | ضحاک | فریدون | ایرج | منوچهر | نوذر | زو | گرشاسب
** در این یادداشت می خوانیم :
چکیده:
منوچهر از دیگر پادشاهان اساطیری و هشتمین شهریار پیشدادی است. بر پایه گزارش های کهن، هنگامی که ایرج به دست برادرانش سلم و تور کشته شد، همسر او ،ماه آفرید از وی بار داشت. از او دختری زاده شد که به همسری پشنگ، برادر زاده ی فریدون در آمد. از پشنگ و دختر ایرج منوچهر زاده شد.
از کارهای منوچهرمی توان کشتن سلم و تور به خون خواهی نیایش ایرج ، و نهادن مرزی نو میان ایران و توران در پی جنگ با تورانیان را بر شمرد.
شهریاری پیشدادیان ـ بهره ی هفتم : ایرج
پیشدادیان
کیومرث | هوشنگ | تهمورث |جمشید | ضحاک | فریدون | ایرج | منوچهر | نوذر | زو | گرشاسب
** در این یادداشت می خوانیم :
چکیده :
ایرَج بر پایه گزارش های ایرانی کوچک ترین فرزند فریدون بود که فریدون پادشاهی اش را بین او و برادرانش سلم و تور بخش کرد. سرزمین ایران در پی این بخش کردن به ایرج رسید.
سلم و تور که به ایرج رشک میبردند، به نیرنگ او را کشتند. سالیانی می گذرد تا منوچهر نوه ی ایرج آن ها را به خون خواهی نیایش ایرج، می کشد.
شهریاری پیشدادیان ـ بهره ی ششم : فريدون
پیشدادیان
کیومرث | هوشنگ | تهمورث |جمشید | ضحاک | فریدون | ایرج | منوچهر | نوذر | زو | گرشاسب
چکاد دماوند.
برپایه گزارش های کهن، فریدون ضحاک را در بن غاری در دماوند کوه به بند کشیده است.
** در این یادداشت می خوانیم :
چکیده :
فریدون از دیگر پادشاهان پیشدادی بود که با یاری کاوه آهنگر بر ضحاک ستمگر چیره شد. او پادشاه جهان گشت و آنگاه جهان را میان سه پسرش سلم ؛ تور و ایرج بخش کرد. در شاهنامه از شاهان ستوده و نیک ایران است.
شهریاری پیشدادیان ـ بهره ی پنجم:ضحاک (۲)
پیشدادیان
کیومرث | هوشنگ | تهمورث |جمشید | ضحاک | فریدون | ایرج | منوچهر | نوذر | زو | گرشاسب
** در این یادداشت می خوانیم :
در یادداشت پیشین پس از آگاهی از گزارش های اوستا و نوشته های پهلوی پیرامون ضحاک و پیگیری گزارش در شاهنامه فردوسی ، تا آنجا دانستیم که ضحاک از بیم فریدون و و خوابی که دیده بود از بزرگان و نامداران، بر دادگری و بخشندگی خویش گواهی گرفت.
اینک دنباله ی گزارش شاهنامه از پادشاهی ضحاک و پایان کار او را می خوانیم و سپس به بخش ضحاک در نوشته های فارسی می پردازیم :
شهریاری پیشدادیان ـ بهره ی پنجم : ضحاک (۱)
پیشدادیان
کیومرث | هوشنگ | تهمورث |جمشید | ضحاک | فریدون | ایرج | منوچهر | نوذر | زو | گرشاسب
** در این یادداشت می خوانیم :
چکیده :
ضحاک از پادشاهان اسطوره ای ایرانیان است. در شاهنامه پسر مرداس و فرمانروای دشت نیزه وران است. او پس از کشتن پدرش به ایران می تازد و جمشید را می کشد و بر تخت شاهی می نشیند. با بوسه ی ابلیس، بر دوش ضحاک دو مار می روید. ابلیس به دست یاری او آمده و می گوید که باید در هر روز مغز سر دو جوان را به مار ها خوراند تا گزندی به او نرسد.
و بدین سان روزگار فرمانروایی او هزار سال به درازا می کشد تا این که آهنگری به نام کاوه به پا می خیزد، چرم پاره ی آهنگری اش ( درفش کاویانی ) را بر می افرازد و مردم را به پشتیبانی فریدون و جنگ با ضحاک می خواند. فریدون ضحاک را در البرز کوه ( دماوند ) به بند می کشد.
شهریاری پیشدادیان ـ بهره ی چهارم : جمشید
پیشدادیان
کیومرث | هوشنگ | تهمورث |جمشید | ضحاک | فریدون | ایرج | منوچهر | نوذر | زو | گرشاسب
** در این یادداشت می خوانیم :
چکیده:
جمشید پسر تهمورث و از دیگر پادشاهان اساطیری ایران است. نام او در اوستا و نوشته های پهلوی و فارسی میانه بسیار آمده است. در کارکرد اساطیر ایرانی کارهایی سخت بزرگ از او سر می زند.
شهریاری پیشدادیان ـ بهره ی سوم : تهمورث
پیشدادیان
کیومرث | هوشنگ | تهمورث |جمشید | ضحاک | فریدون | ایرج | منوچهر | نوذر | زو | گرشاسب
** در این یادداشت می خوانیم :
چکیده :
تهمورث ( طهمورث) از پادشاهان پیشدادی و در شاهنامه پسر هوشنگ به شمار می آید.
شهریاری پیشدادیان ـ بهره ی دوم : هوشنگ
پیشدادیان
کیومرث | هوشنگ | تهمورث |جمشید | ضحاک | فریدون | ایرج | منوچهر | نوذر | زو | گرشاسب
**در این یادداشت می خوانیم :
چکیده :
هوشنگ نخستین شاه پیشدادی است. وی پسر فرواک، پسر سیامک، پسر مشی، پسر کیومرث و تبار ایرانیان از اوست(بندهش، ص83).
بر پایه گفتار های نامه های باستان، نخستين پادشاه باستانی در سرگذشت( تاریخ) ايرانیان، هوشنگ بوده است.
شهریاری پیشدادیان ـ بهره ی نخست : کیومرث
پیشدادیان
کیومرث | هوشنگ | تهمورث |جمشید | ضحاک | فریدون | ایرج | منوچهر | نوذر | زو | گرشاسب
** در این یادداشت می خوانیم :
چکیده :
کیومرث در فارسی، گیومرت یا گیومرد در پهلوی و گیومَرَ تَن در اوستا نام نخستین نشانه ی پیدایی مردم در جهانشناسی اساطیری مزدیسنان و نخستین شاه در شاهنامه است.
واژه ی گیومرث در زبان اوستایی از دو بخش گَیَ (جان ، زندگی) و مَر ِ تَنَ (پیرو مرگ، مردنی) ساخته شده است که بر روی هم به زنده ی میرا برگردانده می شود.
|
