گزیده ای از فرهنگ واژه های کاربردی درهندوییسم :

 

 

تصویر روی جلد کتاب فرهنگ واژه ها ی کاربردی در هندوییسم


 


 


 

 

 

 

 

 

 

 

بهره ی پنجم :

 

** نوشتاری که پیش رو دارید، گزیده ای از برگردان فارسی نخستین بخش های کتاب فرهنگ واژه های کاربردی در هندوییسم تألیف کارل ورنر است که تا امروز بیش از نیمی از آن را از زبان انگلیسی به فارسی برگردانده ام. گمان دارم که دیدگاه های شما خوانندگان گرامی در پی انتشار گزیده هایی از بخش های نخست این دفتر در این وب نوشت می تواند کمک شایانی در پالودن و هر چه ویراسته تر شدن این برگردان تا پیش از انتشار آن در بازار کتاب باشد. 

 

  

** آدیـا شـرادهـا  Adya-Shradha :

 

جانشینی برای آیین های خاکسپاری و سوگواری مرده گان، که در طول زندگانی یک فرد برگزار می شوند.  این آیین ها را کسانی برگزار می کنند که یا فرزند ذکوری ندارند تا آیین های خاک سپاری و مراسم سوگواری را پس از مرگ ایشان بجای آورد و یا به هر روی گمان می کنند که ایشان چنین مراسمی را پس از مرگ ایشان برگزار نخواهند کرد. 

  

** آگـامـا  Agama :

 

ورود، حضور.

 

فراگیری، به دست آوردن، استفاده.

 

 انباشتن، اندوختن، جمع آوری چیز های بسیار در یک دوره زمانی مشخص.

 

** آگـامـاس  Agamas :

 

نام تألیفات یک فرقه است، شامل اصول فلسفی، حماسه ها، رزم نامه ها و اسطوره ها، که پیرو یا مکمل کتاب های مقدس  پیشینیان است. پیروان آموزه های تألیفات این فرقه، این تألیفات را "الهام" خدایان دانسته اند و از آن ها با نام "ودای پنجم" یاد کرده اند.

 

از این تألیفات تنها "شـیـواس آگـمـاس" در همه جا این واژه را در عناوین خود حفظ کرده است، ولی از نوشته های مقدس "وایـشـنـاوا" بیشتر با عنوان "سـامـیـتـاس"، و از بن نوشته های "شـاکـتـی" با بیشتر با عنوان "تـانـتـارا"ها نام برده می شود.

  

** آگنی  agni :

 

آتش.

 

یکی از چهار آخشیج ( "خاک"، "آب"، "هوا" و "آتش" به همراه "فضا" یا "جا" و یا برخی دیگر چیز ها که گاه به عنوان پنجمین آخشیج به آن ها افزوده می شود ) یا نیروها و قوای طبیعی که اساس جهان را تشکیل داده اند. 

 

** آگـنـی  Agni :

 

ایزد آتش، به ویژه آتش فدیه و قربانی.

 

این ایزد، خود "کاهن" پیشگاه خدایان و همچنین میانجی (واسطه)، میان خدایان و پیروان ایشان است.

 

** آگـنـی چـایـانـا  agnicayana :

 

آیین و تشریفات آماده سازی "ودی"، یعنی آماده سازی مهراب، قربانگاه یا آتشدان برای انجام مراسم قربانی.

 

 

** آگـنـی هـوتـرا  agnihotra :

 

فدیه و پیشکش به آتش.

 

تشریفات مذهبی روزانه ی خانگی بر پایه باور های ودایی که در آن بیشتر ترکیبی از "شیر"، "روغن" و" آماج (جوشیر) ترش" به آتش پیشکش می شود.

 

** آگـنـی کـولـا  Agnikula :

 

دسته ای از "راجـپـوت" ها که نژاد خویش را از "آگنی" (آتش) بر فراز کوه "ابو" فراچنگ آورده اند. ( متمایز با آنانی که خاستگاه شان را وابسته به ماه یا خورشید می دانند ).

 

این افسانه ممکن است از تشریفات مراسم "آتش برهمنی" سرچشمه گرفته باشد که از آیین ها و تشریفات دینی جنگاورانی است که پس از یورش، در کشور ساکن و فرمانروای بخشی از آن شدند و سپس تر به پایه و شأن "کـشـاتـریا" ارتقاء پیدا کردند، که بدان وسیله به فرمانروایی ایشان مشروعیت داده شد.

 

** آگـنـیـشـتـوما   agnishtoma :

 

پیشکش کردن "سـومـا"، آیین و تشریفات "ودایی" با اهمیت و پیچیده ای که برگزاری آن معمولا پنج روز به درازا می انجامد.

 

** اهـام بـرهمـاسـمـی  aham brahmasmi :

 

"من برهمن هستم" ( BU ۱،۴،۱۰ ).

 

یکی از چندین گزارش "اوپانیشاد"های کهن  که بعد ها  "اندرز های  بزرگ" نامیده شد ( سانسکریت : mahavakyas ).

 

فلسفه ای "ودایی" که بیانگر "وحدت ذاتی"  میان فرد و سرچشمه ی الهی حقیقت است. شاید اصلیت و آغاز آن به تجربه ها و تمرین ها ی روحی طاقت فرسا و خرد کننده ای باز گردد که روشن بینان و دانایان "اوپانیشادی" انجام می داده اند. زمانی که ایشان در انجذابی که در پی مراقبه ( سانسکریت : dhyyana  ) به ایشان دست می داده است، دریافته بودند که "من" حقیقی ایشان، همان درک صوری ایشان از "خویشتن" در زندگی روزمره نیست بلکه آن، درونی ترین و ژرف ترین جنبه ی "نفس" ( سانسکریت : atman ) ایشان است و در عمق آن انجذاب، ایشان با خدا یکی هستند ( وحدت وجود ). بعد ها و در بسیاری موارد، حتی در میان ساده ترین پیروان هندویسسم نیز این باور که خداوند در ژرفنای قلب و جان هر فردی حضور دارد به عنوان باوری عمیق و پابرجا مورد توجه واقع شد.

 

** آهـانـکـارا  ahankara :

 

"من - خالق". ( سانسکریت )

 

"من – هستم – چگونگی". ( سانسکریت )

 

"خود" یا "نفس" بودن.

  

** آهـی Ahi :

 

مار بزرگ، ابلیس.

 

نام "ودایی" دیگری برای "ورّ تـرا"، اژدها یا دیو تاریکی و لختی (سکون) ( و نابسامانی و آشفتگی پیش از آفرینش ).  

 

این نام برای نامیدن دیو "رآهـو" نیز به کار برده شده است، دیوی که در فواصل زمانی معینی، "ماه" را فرو  می برد ( می بلعد ) و نگهدارنده ی آب هایی است که با نیزه ی "ایندرا"  رها و پخش می شوند.